Petri Kabı Nedir, Ne İşe Yarar? Cam ve Plastik Petri Kabı Rehberi

Petri kabı, kapaklı, sığ ve yuvarlak bir laboratuvar kabıdır. Adını, 19. yüzyılda bu kabı geliştiren Alman bakteriyolog Julius Richard Petri'den alır. En yaygın kullanım alanı mikrobiyolojidir: içine besiyeri dökülür ve bakteri, maya ya da küf kültürleri bu yüzeyde üretilir.

Bu yazıda petri kabının kullanım alanlarını, cam ve plastik modeller arasındaki farkı, doğru agar dökme yöntemini ve sterilizasyonu anlatıyoruz.

Petri Kabı Ne İşe Yarar?

Petri kabının sığ ve geniş yapısı, içindeki numunenin tüm yüzeyinin kolayca görülmesini ve üzerinde çalışılmasını sağlar. Kapak, ortamdaki havadan gelecek kontaminasyonu engellerken gaz alışverişine izin verir.

Başlıca kullanım alanları:

• Mikrobiyolojik kültür: Katı besiyeri (agar) üzerinde bakteri ve mantar üretimi, koloni sayımı ve izolasyon.
• Antibiyotik duyarlılık testleri: Disk difüzyon yöntemiyle mikroorganizmanın antibiyotiklere yanıtının belirlenmesi.
• Çevre ve hijyen izleme: Hava ve yüzey örneklemesi.
• Hücre ve doku kültürü: Yüzey işlemi görmüş özel petri kapları ile.
• Tohum çimlendirme: Botanik ve tarım çalışmalarında.
• Küçük numunelerin kurutulması ve incelenmesi: Kimya laboratuvarlarında sığ bir kap olarak.

Cam Petri Kabı mı Plastik Petri Kabı mı?

Cam petri kapları, borosilikat camdan üretilir. Yüksek sıcaklığa ve kimyasallara dayanıklıdır, tekrar tekrar kullanılabilir. Isıtma, kurutma ya da çözücü içeren işlemlerde tek seçenektir. Düzenli kullanım yapan laboratuvarlarda uzun vadede daha ekonomiktir.

Plastik petri kapları steril ambalajda gelir ve kullanıldıktan sonra atılır. Yıkama ve sterilizasyon iş yükünü ortadan kaldırır, çapraz kontaminasyon riskini sıfırlar. Yoğun rutin mikrobiyoloji laboratuvarlarında tercih edilir.

Petri Kabı Ölçüleri

En yaygın ölçü 90 mm çaptır ve standart mikrobiyoloji çalışmalarının çoğunda kullanılır. 60 mm'lik küçük kaplar daha az besiyeri gerektirir ve özel testlerde kullanılır; 100 mm ve üzeri çaplar ise daha geniş çalışma yüzeyi gerektiğinde tercih edilir.

Cam petri kaplarında kapak ile taban arasındaki boşluk, kapaklar üst üste konduğunda istiflemeyi mümkün kılacak şekilde tasarlanır.

Petri Kabına Agar Nasıl Dökülür?

• Çalışma alanını hazırlayın. Döküm, kontaminasyonu önlemek için tercihen bir laminar flow kabini içinde ya da alev yakınında yapılır.
• Besiyerini sterilize edin. Hazırlanan besiyeri otoklavda sterilize edilir.
• Uygun sıcaklığa soğutun. Besiyeri, elle tutulabilecek sıcaklığa kadar soğutulur. Çok sıcak dökülen agar kapakta yoğun buğu oluşturur; çok soğuk dökülen agar ise kabın içinde topaklanır.
• Kapağı aralayarak dökün. Kapak tamamen açılmaz, yalnızca dökmeye yetecek kadar aralanır. 90 mm'lik bir kap için genellikle 15 ile 20 ml arası besiyeri yeterlidir.
• Yüzeyi düzleştirin. Kap hafifçe döndürülerek besiyerinin tabana eşit yayılması sağlanır.
• Katılaşmasını bekleyin. Kaplar düz bir yüzeyde, kapakları kapalı olarak katılaşmaya bırakılır.

Petri Kapları Neden Ters Çevrilerek Saklanır?

Ekim yapılmış petri kapları inkübatörde ya da buzdolabında kapak altta kalacak şekilde ters konur. Bunun nedeni, sıcaklık farkıyla kapağın iç yüzeyinde oluşan su damlalarının besiyerinin üzerine damlamasını önlemektir. Damlayan su, kolonilerin birbirine karışmasına ve sonuçların bozulmasına yol açar. Ayrıca ters konumda besiyerinin kuruması da yavaşlar.

Cam Petri Kaplarının Temizliği ve Sterilizasyonu

• Önce dekontaminasyon: Mikroorganizma üretilmiş kaplar, yıkanmadan önce otoklavda dekontamine edilmelidir.
• Yıkama: Besiyeri kalıntıları temizlenir, kaplar laboratuvar deterjanıyla yıkanır ve saf suyla durulanır.
• Sterilizasyon: Temiz kaplar ya otoklavda nemli ısıyla ya da etüvde kuru ısıyla sterilize edilir. Kuru ısı sterilizasyonu daha yüksek sıcaklık ve daha uzun süre gerektirir.
• Saklama: Sterilize edilen kaplar, kullanıma kadar tozsuz ve kapalı bir ortamda saklanır. Çelik petri kutuları hem sterilizasyon hem saklama için pratiktir.

Sıkça Sorulan Sorular

Petri kabı ne işe yarar?

Petri kabı, başta mikrobiyoloji olmak üzere bakteri ve mantar kültürlerinin katı besiyeri üzerinde üretilmesi, koloni sayımı, antibiyotik duyarlılık testleri ve küçük numunelerin incelenmesi için kullanılır.

Petri kabına ne kadar agar dökülür?

Standart 90 mm'lik bir petri kabı için genellikle 15 ile 20 ml besiyeri yeterlidir. Besiyeri tabana eşit yayılmalı ve yüzey düz olmalıdır.

Cam petri kabı otoklava girer mi?

Evet. Borosilikat cam petri kapları otoklavda ve etüvde sterilize edilebilir. Polistiren plastik petri kapları ise otoklava dayanıklı değildir ve tek kullanımlıktır.

Petri kapları neden ters çevrilir?

Kapağın iç yüzeyinde oluşan su damlalarının besiyerine düşerek kolonileri birbirine karıştırmasını önlemek ve besiyerinin kurumasını yavaşlatmak için.

Borosilikat cam petri kabı modellerini cam petri kapları kategorimizde inceleyebilirsiniz. Mikroskobik inceleme için gerekli sarflara lam ve lamel sayfamızdan ulaşabilirsiniz.